Sa Ngalan ng Katotohanan

Katotohanan ang dapat manaig sa pagbabalita. Nabatid ko na ito noon pang nag-aaral ako dahil ang pamamahayag o ang pagsulat ng balita ay bahagi ng kurikulum. Alam ko noon pa man na sa pagsulat ng balita ay kailangang masagot ang mga pangunahing tanong at susundan ng mga patotoo batay sa mga nakalap na datos o ebidensiya.

Alam ko noon pa man na mahalagang malaman ng bawat Pilipino ang katotohanan. Alam ko dahil nagbabasa ako ng tabloid na noong aking kabataan ay nasa halagang apat na piso lamang. Alam ko dahil ang malakas na radyo ng aming kapitbahay na nakikinig ng balita ang malimit gumising sa akin tuwing umaga. Alam ko dahil malimit akong manood ng balita sa gabi at inidolo ko ang mga reporter sa telebisyon sa kung paano sila magsalita at magbalita. Naging markado nga sa akin ang mga ekspresyong “Excuse me po!” at “Hindi namin kayo tatantanan!”

Balita sa Internet
Ngayon, dahil naging abala sa trabaho at hindi na naaabutan ang mga panggabing balita sa telebisyon, higit akong nakapagbabasa ng balita sa Internet. Salamat sa makabagong teknolohiya, maaari na ring makasagap ng balita kahit nasa harap lamang ng kompyuter o may hawak na cellphone (basta’t nakakonekta sa Internet o may mobile data). Salamat din sa Facebook dahil isa ito sa mga social media na pinagkukunan ko ng mga agarang impormasyon, lalo na at follower ako ng mga mapagkakatiwalaang media news site na may Facebook page.

Gayunman, sa sobrang bilis at dami ng mga impormasyong paikot-ikot sa Internet, naging instant din ang paglaganap ng mga pekeng balita na maaaring milyon-milyon ang agad na makabasa sa loob lamang ng ilang minuto o oras. Itinuturing na peke o huwad ang mga balitang taliwas sa katotohanan, may layuning linlangin ang mga mamamayan, at nakapagdudulot ng kaguluhan. Ang pekeng balita ay maaaring magsaad ng mga kasalukuyang pangyayari o estado ng buhay ngunit eksaherado ang pagkakalahad ng mga datos. Nagiging eksaherado dahil malimit na pansariling opinyon o pansariling kagustuhan ng nagpakalat nito ang namamayani sa mga pekeng balita.

Kung mabilis din ang paglaganap ng mga pekeng balita sa Internet, may dalawang mabilis ding paraan upang agarang matukoy kung ito ay peke:

1. Kung hindi pamilyar sa web site na pinagmulan ng balita, maaaring magsaliksik sa ibang news site (iyong web site ng mga pinagkakatiwalaan na nating media news site, tulad ng mga pangunahing estasyon ng telebisyon at radyo, maging ng mga pahayagan) upang makatiyak sa balita. Kung walang ibang impormasyong inilalabas ang mga pinagkakatiwalaan nating news site, garantisadong peke ang balita.

2. Kung ang balita ay unang ipinalaganap ng isang Facebook page, maaaring puntahan ang mismong pahina at basahin ang tungkol dito. Kung walang gaanong ibinigay na impormasyon tungkol sa pahina, huwag nang makisawsaw sa pagpapalaganap ng pekeng balita. Maaaring peke rin ang Facebook page na ito kung bigla lamang din itong sumulpot o bagong sali lamang sa Facebook.

Opinyon vs. Katotohanan
Alalahanin din na ang balita ay iba sa opinyon. Marami ang namamali ukol sa dalawa. Tandaan, ang balita ay katotohanang ibinatay sa mga nakalap na datos o aktuwal na ebidensiya. Samantalang ang opinyon ay pagpapahayag ng mga pansariling paniniwala na karaniwang nakabatay sa kung ano ang nararamdaman ng sumulat. May ilan din kasing blog site, kung saan karaniwang naglalaman ng mga personal na sulatin, larawan, o bidyo ng taong gumawa nito, ang pinagmumulan diumano ng mga pekeng balita. Kaya marapat ding tandaan na ang news site at blog site ay dalawang magkaibang entablado. Ang isa ay para sa katotohanan; ang isa ay para sa opinyon. Ang isang mapanuring netizen ay hindi magkakamali sa dalawa.

Mag-ingat sa mga Internet Troll
Tinatawag na internet troll ang isang indibiwal na lumilikha o nagiging mitsa ng kaguluhan sa mundo ng Internet na kung hindi masasawata ay maaaring magresulta ng iba’t ibang karahasan online, tulad ng cyberbullying. Tandaan ang tatlong pahayag ukol sa mga internet troll:

1. Ang sinumang lumilikha at nagpapalaganap ng mga pekeng balita ay manloloko. Niloloko niya ang mga tao upang siya ang panigan at hindi ang katotohanan.

2. Ang sinumang lumilikha at nagpapalaganap ng mga pekeng balita ay isang mapanlinlang. Nililinlang niya ang mga tao upang maligaw ng landas tungo sa katotohanan.

3. Ang sinumang lumilikha at nagpapalaganap ng mga pekeng balita ay isang magnanakaw. Ninanakaw niya ang katotohanan na dapat malaman ng mga tao.

Sa kabutihang-palad, marami ang lumalaban upang pigilan ang pagdagsa ng mga pekeng balita at pagdami ng mga internet troll. Kabilang na rito ang mga pinagkakatiwalaan nating estasyon ng radyo at telebisyon, maging ang mga tagapaglathala ng mga pahayagan, na may mga web site kung saan maaari tayong makatiyak na tama, tumpak, at totoo ang kanilang ipinalalaganap na impormasyon o balita.

Maging Mabuting Citizen Journalist

Dahil mayroon tayong kalayaan sa pagpapahayag, ang isang tao ay maaaring maging citizen journalist. Ang isang citizen journalist ay mamamayan na personal na nakasaksi o nakaranas ng isang pangyayari na kabali-balita. Maaaring ibahagi ng isang citizen journalist ang personal niyang nakunang larawan o bidyo na makapaghahatid ng impormasyon, inspirasyon, o babala sa publiko.

Gayunman, kung nais maging citizen journalist, magkaroon ng mabubuting layunin sa pagpapalaganap ng katotohanan. Kung ang layunin mo lamang ay makapanira ng kapuwa, huwag nang subukin pang magpost sa alinmang social media sites.

Bilang isang netizen, maging mapanuri sa mga nababasa sa Internet at huwag matakot na ipaglaban ang katotohanan. Sa huli, pasalamatan natin ang matatapang na indibidwal at organisasyon na hindi natatakot maisiwalat ang katotohanan.

###
Ang post kong ito ay opisyal kong lahok sa Saranggola Blog Awards 9 http://www.sba.ph/

Saranggola 336x280

Advertisements